Taf-Od

Ochr dywyll y crysau duon

A disgrace.  Dyma oedd geiriau is – hyfforddwr Cymru Robert Howley yn disgrifio gweithred Andrew Hore yn ystod munud cyntaf gêm Cymru a Seland Newydd yn ystod cyfres yr Hydref. Go brin fod ‘na lawer o gefnogwyr Cymru a rygbi yn gyffredinol sy’n anghytuno a’r disgrifiad yma o ergyd bachwr Seland Newydd ar Bradley Davies. Ergyd a orfododd y clo i adel y maes a teithio i’r ysbyty. Yn sgil ergyd Hore ac ymddygiad Adam Thomson ond rhai wythnosau’n gynt yn erbyn yr Alban, mae nifer nawr yn cwestiynu a oes na ochr dywyll i’r Crysau Duon?

Does dim dwy waith mai Seland Newydd yw’r wlad sydd wedi cynhyrchu y nifer mwyaf o chwaraewyr creadigol dros y degawdau. Christian Cullen, Doug Howlett, Conrad Smith, Dan Carter, Israel Dagg, mae’r rhestr yn ddi-ddiwedd, ond mae’na rhestr go faith o ddigwyddiadau tywyllach. Yn wir, mae ‘na 40 mlynedd union ers un o gyfnodau tywyllaf hanes rygbi Seland Newydd. Wedi gêm rhwng Cymru a Seland Newydd yn 1972 fe gafodd prop y Crysau Duon, Keith Murdoch, ei ddanfon adref i Seland Newydd wedi iddo daro swyddog diogelwch ar ôl y gêm. Ond yn hytrach na dychwelyd adref fe aeth Murdoch i fyw yn yr “Outback” yn Awstralia, roedd ganddo ormod o embaras i ddychwelyd adref.

Ond ychydig flynyddoedd yn ddiweddarch, yn 1978, fe gurodd Seland Newydd, Cymru o ganlyniad i gic gosb a oedd yn deillio o blymiad gan glo’r Crysau Duon Andy Haden, plymiad y fyddai Luiz Suarez yn falch ohonno.  Ond y weithred oedd yn dod i’r cof nos Sadwrn diwethaf, oedd hono a gyflawnodd Kevin Mealamu a Tana Umanga yn ystod prawf cyntaf cyfres y Llewod yn 2005. O fewn eiliadau i’r gic gyntaf roedd Brian O’Driscoll, capten a chwaraewyr disgleiriaf y Llewod yn gadel y cae ar ei ffordd i’r ysbyty wedi datgymalu ei ysgwydd. Wrth i’r bêl adael y sgarmes gyntaf fe wnaeth Mealamu a Umanga (capten Seland Newydd) afael yng nghoesau O’Driscoll gan ei droi a’i hyrddio tua’r llawr. Mae’r ddau dal heb ymddiheuro am y digwyddiad. Felly, beth oedd ergyd Andrew Hore? Moment o wallgofrwydd gan unigolyn neu cynllwyn gan y tim i anafu un o chwaraewyr pwysicaf Cymru? Mae’n amhosib i fod yn sicr, ond mae’n anodd credu y byddai tim yn barod i wynebu’r posibilrwydd o dderbyn cerdyn coch er mwyn anafu un o chwaraewyr y gwrthwynebwyr. Beth bynag yw’r ateb, mae’n amlwg fod na wersi i’w dysgu o’r hyn sydd wedi digwydd dros yr wythnosau diwethaf.

Y wers cyntaf i’w dysgu yw ei bod yn hen bryd i ehangu pwerau y dyfarnwr fideo. Nid oes bai ar y dyfarnwr na’i gynorthwydd am y diffyg cerdyn coch.Roedd ergyd y bachwr mor bell tu ôl i’r bêl bod dim disgwyl i neb eu weld.  Rhaid cofio fod na 70,000 yn y dorf dydd Sadwrn a dim ond ar ôl gweld y digwyddiad eto ar y sgrin fawr y dechreuodd y dorf floeddio am gerdyn coch. Yn Uwchgynghrair Aviva yn Lloegr mae system yn cael ei dreialu eleni lle caiff y dyfarnwr ofyn i’r dyfarnwr fideo a oedd gweithred o chwarae budr yn haeddiannol o gerdyn coch neu beidio. Mae’n bryd i’r system yma gael ei ddefnyddio yn fyd eang, gan ei gymryd yn bellach, drwy rhoi’r hawl i’r dyfarnwr fideo ddweud wrth y dyfarnwr am unrhyw weithred a ddigwyddodd nad oedd ef wedi sylwi arni ar y pryd.

Yn ail, mae angen adrefnu y system enwi. Mae’r system bresenol o wahardd chwaraewyr am gyfnod o wythnosau yn hytrach na gemau yn arwain at anghysindodau. O achos bod taith yr Hydref yn dod ar ddiwedd tymor Seland Newydd mae Andrew Hore yn colli dau gem gystadleuol o rygbi, o ganlyniad i’w waharddiad o 5 wythnos. Pe bai Bradley Davies wedi taro Hore yn yr un modd a cael yr un gwaharddiad fe fyddai wedi colli 5 gem gan gynwys dau gem Cwpan Heineken.  Yn ogystal a hyn mae’n hen bryd i symyleiddio system dedfrydi’r Bwrdd Rygbi Rhyngwladol. Un modd y gellid gwneud hyn yw gwahaniaethu rhwng gweithredoedd byrbwyll, fel tacl Sam Warbuton yng Nghwpan y Byd, a maleisis fel ergyd Hore. Pe bai’r Bwrdd Rygbi Rhyngwladol yn penderfynu y byddai pob gweithred maleisis yn cael gwaharddiad o dri mis neu 12 gêm fel isafswm byddai neges yn cael ei ddanfon at bob chwarewr, yn eu gwneud hi’n glir bod dim lle i’r fath ymddygiad ar gae rygbi.

Tra bod ymddygiad Hore wedi hawlio ein sylw dros yr wythnosau diwethaf, ni ddylem anghofio am fis eithriadol o siomedig o safbwynt Cymru. Roedd perfformiadau’r tim yn erbyn yr Ariannin a Samoa yn benodol yn eithriadol o siomedig. Dylid cofio i Gymru chwarae’r gemau yma heb ei rheolwr arferol Warren Gatland, ond ni ellid defnyddio hyn fel esgus am ddau berfformiad                 di-fflach a di-enaid. Cyn dechrau’r gyfres roedd nifer o gefnogwyr Cymru yn gobeithio y gallu Cymru godi i bedwerydd yn rhestr detholion y byd, ond wedi canlyniadau’r Hydref mae’n ymddangos yn debygol y bydd yna grwp heriol yn ein gwynebu yn ystod Cwpan y Byd 2015. Gallwn ond obeithio y bydd y tîm yn perfformio yn well ymhen tair mlynedd nag y gwnaethant yr Hydref yma.

Add Comment

Click here to post a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

css.php