Tarddiad: Liam Ketcher
Taf-Od

Safonau yn lladd yr iaith?

Gan Liam Ketcher

Mae safonau iaith yn bwnc llosg ymysg siaradwyr a dysgwyr yr iaith pob dydd, ond diwrnod ar ôl Dydd Gŵyl Dewi eleni fe wnaeth Jonathan Davies sylwi ar y pwysau sydd ar bobl ac yn arbennig chwaraewyr rygbi i siarad ‘Gymraeg cywir’. Mae’r cyn-faswr yn ddweud ei bod yn adnabod sawl chwaraewr sydd “ddim yn moyn siarad Cymraeg achos ‘ma nhw’n meddwl bod nhw’n cael gormod o bwysau arnyn nhw” i siarad yn gywir.

Yn ôl ef mae’r pobl sydd yn meddwl eu hunain i fod yn bwysig yn debygol o farnu’r chwaraewyr am eu diffyg cywirdeb wrth siarad Cymraeg. Sbardunodd hyn digon o ddadl ymysg siaradwyr Cymraeg ar Trydar yn y dyddiau a ddilynodd, gyda chymysg o ymatebion gyda rhai yn cytuno ac anghytuno.

Mae hyn sicr yn atal chwaraewyr rhag arfer ar yr iaith gan eu bod yn cael eu tanseilio gan blismyn yr iaith ac felly oherwydd hyn yn colli hyder yn ei ddefnydd ohoni.

Ond yn ôl J Elwyn Hughes dim ond “elfen o wirionedd” sydd yma am y chwaraewyr sydd yn gwrthod siarad Cymraeg yn eu cyfweliadau. Dadleuodd ef gallai’r chwaraewyr sydd yn cael cyfweliadau yn y Gymraeg wrando yn ôl ar eu hunain i ddadansoddi pa mor safonol oedd eu defnydd o’r iaith a gweld sut allant nhw i wella.

Awgrymodd y dylsent bigo mas y geiriau Saesneg y maen nhw’n defnyddio ac i newid nhw gyda’r geiriau Cymraeg. Mae hyn yn fy marn i yn gwbl wirion. Sut allwn ni ddisgwyl i’r chwaraewyr fynd adref i wrando yn ôl ar eu hunain er mwyn ceisio gwella safonau ei iaith? Pam na allant nhw siarad Cymraeg arferol ac anffurfiol o ddydd i ddydd yn eu cyfweliadau?

Nid yn unig ein sêr rygbi sydd yn teimlo pwysau gan blismyn yr iaith, ond hefyd mae ein sêr pêl-droed yn teimlo’n anghyfforddus wrth ateb yn Gymraeg mewn cyfweliadau, megis Aaron Ramsey.

Fodd bynnag, mae J Elwyn Hughes wedi canmol Cymdeithas Pêl-droed Cymru am ei ddefnydd o’r Gymraeg yn ystod yr Ewros y llynedd, ac yn ddiweddarach mae Joe Allen, y chwaraewr canol cae, yn ystod rowndiau rhagbrofol Cwpan y Byd ar hyn o bryd ond am gael cyfweliadau yn y Gymraeg yn unig.

Cred J Elwyn Hughes bod y cyfryngau yn chwarae rôl ganolig i hyn, a ddylai’r chwaraewyr sydd yn medru’r Gymraeg bod yn ei ddefnyddio yn gymdeithasol. Ond eto mae’r chwaraewyr yn gweld yn anodd gwneud, er enghraifft mae dilynwyr Aaron Ramsey yn eu barnu am ddefnyddio’r Gymraeg ar ei Drydar.

Cafodd Jonathan Davies ei holi yn ystod ei rhaglen ‘Jonathan’ ar nos Iau am ei sylwadau ar yr iaith Gymraeg. Cytunwyd y gynulleidfa gydag ef, ac yn hwyrach cafodd ei gywiro gan gyd-gyflwynydd Sara Elgan pan ddefnyddiwyd y lluosog “ceision” yn lle “ceisiau”. Ymatebodd Jonthan, fel jôc, wrth weiddi ar Sarra yn ddweud bod pobl fel hi sy’n lladd yr iaith Gymraeg. Chwarddodd y gynulleidfa, Sara a gweddill y gwestai gyda Jonathan am hyn.

Ond o ddifri mae’n bwysig yn fy marn i ein bod ni’n ymlacio gyda safonau iaith mewn sefyllfeydd anffurfiol. Dwi’n siŵr mae’n fwy pwysig i weld ein sêr chwaraeon yn defnyddio’r iaith yn hytrach na ofni nhw rhag ei ddefnyddio. Mae ryw fath o ‘wenglish’ yn fwy poblogaidd a chyffredin yn ein byd modern, nid ydw i’n ddweud ei fod yn gywir mewn sefyllfaoedd ffurfiol ond peidiwch ofni ei ddefnyddio. Cadw’r safonau i’r ystafell dosbarth a chadw’r iaith yn fyw, dyna beth sy’n bwysig.

Add Comment

Click here to post a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

css.php