Taf-Od

Crys-t ‘Cofiwch Dryweryn’ yn creu dadl

Cofiwch Dryweryn: Bu crin ddadl yn dilyn ymddangosiad y crys-t. Tarddiad: Wikimedia Commons

gan Owain Ap Myrddin

Bu rhywfaint o stwr dros unigolyn yn gwisgo crys-t gyda slogan ‘Cofiwch Dryweryn’ yng nghynulleidfa rhaglen Wales Live ar y BBC, Hydref 27. Roedd y rhifyn yn cael eu ddarlledu’n fyw o Abertawe lle roedd cyfle i’r cyhoedd holi rhai o Aelodau Seneddol ac Aelodau Cynulliad. Ar y panel oedd Tonia Antoniazzi, Layla Moran, Andrew R T Davies, Caroline Jones a Dai Lloyd. 

Digwyddodd prif ddadl y noson cyn i’r darlledu ddechrau. Ceisiodd rhai aelodau o’r gynulleidfa, a oedd yn cefnogi Brexit, alw ar y BBC i orchymyn crys-t Alex John, sef crys gyda’r slogan adnabyddus ‘Cofiwch Dryweryn’. Roedd dyn yn gwisgo crys Brexit wedi cael ei orchymu i droi ei grys o gwmpas fel nad oedd y logo i’w weld ac felly nad oedd aelodau’r Blaid Brexit yn gweld hyn yn deg. Mae’r slogan yn amlwg er mwyn cofio am bentref Capel Celyn a chafwyd ei foddi er mwyn creu cronfa ddŵr ar gyfer ardal Lerpwl yn 1960. Roedd rhaid i drigolion y pentref symud o’r ardal yn erbyn eu hewyllus ar alwad Cyngor Lerpwl. 

Dywedodd Alex John wrth golwg 360, ‘Dywedodd y person ar fy mwys y byddai’n gadael y stiwdio pe bai’r BBC yn gofyn i mi guddio’r slogan. Roedd ganddo wedyn gefnogaeth dwy res gyfan o’r gynulleidfa a oedd yn fodlon gadael hefyd. Dyna pryd y dywedodd aelodau o’r Blaid Brexit wrth y person mewn crys-t Plaid Brexit i droi’r crys fel ei fod y ffordd gywir. Achosodd hyn ffrae a thua hanner awr ar ôl ymchwilio i’r mater, dywedodd y cynhyrchydd fod fy nghrys-t i yn dderbyniol, ond bod angen [i grys-t y cefnogwr Plaid Brexit] gael ei droi drosodd. Doedden nhw ddim yn hapus, ac roedden nhw’n gweiddi hyd nes dechrau’r ffilmio. Doedden ni ddim yn teimlo bod ‘Cofiwch Dryweryn’ yn ddatganiad gwleidyddol. Mae’n atgoffâd o ddigwyddiad hanesyddol, yn debyg i’r pabïau oedd yn cael eu gwisgo gan y panelwyr a’r cyflwynwyr.’

Dywedodd Cadeirydd Yes Cymru Myfyrwyr Caerdydd, Tomos Topps wrth Taf-od am y mater, ‘Dw i’n meddwl fod yr unigolyn oedd yn gwisgo’r crys ‘Cofiwch Dryweryn’ yn berffaith iawn i fod yn ei ddangos ac yn ei wisgo, oherwydd mai cynrychioli atgof oedd y crys-t yn hytrach ‘na plaid gwleidyddol. Nid yw’n tarfu ar reolau di-duedd y BBC. Yn amlwg, i’r rhai a oedd yn cefnogi Plaid Brexit nad oeddent yn hapus, ond efallai eu bod nhw wedi cael eu dal yn y foment ac yn teimlo bod eu rhyddid i farn personol wedi cael ei darddu arno, ond eto, yn amlwg, nid hynny oedd o.’ 

 Nid yw’r crys a wisgwyd gan Alex yn un o ddatganiad gwleidyddol. Sbardun y crys-t oedd yn amlwg, yw boddi Cwm Celyn yn 1960, ond hefyd o ganlyniad i’r wal ‘Cofiwch Dryweryn’ a chwalwyd ger Aberystwyth dros yr haf. Crëwyd nifer o grysau-t, mygiau a murluniau ar draws Cymru o ganlyniad i chwalfa’r wal, ac mae’r ymgyrch o gofio digwyddiad mor hanesyddol yn parhau nawr.

Dywedodd llefarydd ar ran BBC Cymru: ‘Rydym yn ystyried pob achlysur yn unigol, a neithiwr penderfynwyd gofyn i aelodau o’r gynulleidfa guddio crysau-t oedd yn hyrwyddo plaid wleidyddol benodol yn uniongyrchol.’ Tybed a fydd pobl yn gwisgo crysau tebyg i digwyddiadau fel Wales Live yn y dyfodol? 

Add Comment

Click here to post a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

css.php