Taf-Od

Pryd o Daf-od: Shôn Alun Thomas

gan Shôn Alun Thomas

Ers rhai blynyddoedd, mae galw wedi bod am ysgol feddygol ym Mangor. Ewch trwy archif fy nain o bapurau newydd gogledd orllewin Cymru ac mi ddarganfyddwch sawl llythyr ynddynt, wedi eu harwyddo gan ffigyrau dylanwadol, yn cynnig y syniad fel modd o gynyddu’r nifer o feddygon yng Nghymru. Nawr fod prifysgolion Caerdydd ac Abertawe wedi cytuno i gyd-weithio gyda Bangor i ddarparu addysg feddygol er mwyn ymdrin â’r diffyg meddygon yn y gogledd ac ar hyd Cymru, byddai llywodraeth Cymru yn hawlio fod datrysiad wedi ei gyrraedd. Ond yw hyn yn wir? Neu ydy’r gogledd yn cyfaddawdu unwaith eto ac yn derbyn cyfleusterau israddol i’w gymharu â’r de?

Mae cysyniad ymysg rhai Cymry fod Caerdydd yn derbyn popeth a bod gweddill y wlad yn colli allan ar wasanaethau, tra bod y brifddinas yn ffynnu. Cewch gadw eich barn eich ar y mater cyffredinol, ond ni allwch ddadlau fod y penderfyniad i ehangu Ysgol Feddygol Caerdydd dau gan filltir i’r gogledd yn hytrach na datblygu ysgol feddygol o’r newydd ym Mangor – wrth gael ei ystyried mewn cyd-destun gwleidyddol yn unig – yn cryfhau’r teimlad mai dim ond Caerdydd sydd yn cyfri. Mae’r penderfyniad yn awgrymu fod gan Fangor a’r gogledd ddim hawl i sefydlu eu gwasanaethau eu hunain, ond mae’r llywodraeth yn fodlon iddynt dderbyn beth mae Caerdydd yn fodlon ei rannu.

Fel myfyriwr ym Mhrifysgol Caerdydd, nid ar lefel personol rwyf yn ysgrifennu, dw’ i wedi mwynhau fy mlwyddyn gyntaf yn y brifddinas yn enfawr ac yn credu bod y cwrs meddygaeth yn un gwych. Ond fel bachgen gafodd ei fagu ar Ynys Môn ac sydd yn ofalus iawn o lynu at ei wreiddiau, mae canlyniadau’r trafodaethau yma yn fy ngwylltio. Mae’r gweledyddion yn dehongli’r penderfyniad fel cam yn y cyfeiriad cywir, ond credaf fod trigolion y gogledd wedi cael digon o deimlo yn eilradd i ‘fetropolis’ trefol y de.

Cychwynnodd wnaeth Ysgol Feddygol Abertawe fel cangen o Ysgol Feddygol Caerdydd. Fy mhroblem i gyda hyn yw bod Ysgol Feddygol Abertawe, erbyn hyn, ar gyfer myfyrwyr ôl-radd yn unig. Ai dyma ddyfodol darpar feddygon Cymru? Fod rhaid bod â gradd cyn gallu mynd ymlaen i astudio Meddygaeth. Dyma yn union sydd yn digwydd yn yr Unol Daleithiau, ac mi fyddwn i yn awyddus osgoi unrhyw debygrwydd rhwng Cymru ac UDA.

Byddaf yn hoffi gweld Cymru gyfan yn datblygu. Nid pocedi o gyfoeth deheuol yn gadael gweddill y wlad ar ei ôl. Dylai gwasanaethau gael eu dosrannu yn ddaearyddol, sydd yn amlwg ddim yn digwydd ar hyn o bryd gan fod y ddwy ysgol feddygol yng Nghymru o fewn awr i ffwrdd o ei gilydd. Coeliwch fi, mae’n cymryd mwy nag awr i mi gyrraedd adref i Ynys Môn o Gaerdydd.

Mae’r diffyg meddygon yng Nghymru yn broblem wir ac mae’n broblem gyfredol: mae’n rhoi unigolion mewn peryg. Ond mae’r wahanfa rhwng gogledd a de Cymru hefyd yn fater sydd angen ei ddatrys. Mae angen cydbwysedd rhwng y ddau er mwyn sicrhau bod calon Cymru gyfan yn parhau i guro.

css.php