Taf-Od

Storm Callum yn gadael ei ôl ar Gymru

Ffordd ar gau oherwydd effeithiau'r storm (Tarddiad: Ffotograffiaeth Aled Llywelyn)

gan Nia Eyre

Roedd hi’n rhyfedd i fod yng Nghaerdydd a gweld yr holl luniau a fideos ar y newyddion a’r cyfryngau cymdeithasol o adref dan ddŵr. Gorllewin Cymru oedd un o’r ardaloedd cafodd ei heffeithio waethaf gan Storm Callum, lle cafodd ddyn ifanc ei ladd gan dirlithriad yng Nghwmduad, Sir Gaerfyrddin. Mae’n debyg i 160mm o law ddisgyn dros gyfnod o 24 awr, byddai hyn yn arferol dros gyfnod o fis adeg yma o’r flwyddyn.

Cafodd Dyffryn Tywi ei llenwi â chymaint o ddŵr ei bod hi bron yn amhosibl ei hadnabod. Cafodd ffermydd cyfan eu hamgylchynu gan ddŵr, ac fe gollodd un ffermwr diadell o 100 o ddefaid gyda’r afon. Roedd fideos o bobl i fyny at eu gyddfau mewn dŵr yn achub eu hanifeiliaid rhag boddi ar draws y cyfryngau cymdeithasol ac roedd darluniau hefyd o wair a gwellt wedi’u difetha yn llwyr gan y dŵr.

Ar ôl y sychder ofnadwy ddechrau’r haf a olygodd bod cynaeafu gwair a gwellt yn fwy o her nag arfer, roedd y gymuned amaethyddol yn poeni yn barod am y prinder a’r prisiau uchel fyddai’n eu hwynebu yn ystod y gaeaf. Roedd gweld ffrwyth eu llafur wedi’i ddinistrio gan y llifogydd yn dorcalonnus, yn ogystal â phoeni am eu stoc oedd wedi’u hamgylchynu gan ddŵr.

Er y rhybudd gan y swyddfa dywydd, roedd y llifogydd i’r raddfa yma yn hollol annisgwyl, â llawer yn cwestiynu sut nad oeddem ni’n gallu ymdopi’n well gyda thywydd mor eithafol. Cafodd y rheilffyrdd eu llifo a’r heolydd eu cau, gan eu gwneud bron yn amhosibl teithio o gwmpas y sir. Yn Abergwili, sy’n dueddol o lifo yn aml, roedd y llifddorau yn atal y dŵr rhag llenwi’r pentref cyfan, er bod y pentref wedi’i amgylchynu gan ddŵr. Gwelwyd gwerth cannoedd o bunnoedd o ddifrod yn Harbwr Aberaeron, Ceredigion hefyd, gyda chychod wedi eu hyrddio o gwmpas gan nerth y storm.

Y mae un o chwedlau’r dewin Myrddin yn ymwneud â’r Hen Dderwen, neu Derwen Myrddin a oedd yn sefyll yn Heol y Prior, Caerfyrddin. Yn ôl y chwedl, ‘pan syrth hen dderwen Myrddin, syrth hefyd dref Caerfyrddin’. Roedd rhai yn ofergoelus y byddai tref Caerfyrddin yn boddi pan fyddai’r goeden yn syrthio, ac fe gafodd y dderwen eu diogelu hyd yn oed gan goncrid a darnau o ddur pan ddechreuodd wywo yn y 19eg ganrif. Cafodd olion y goeden eu symud yn yr 1970au o ganlyniad i ddatblygiadau ffordd, ac er mai ond ofergoel yw hi, efallai bod hud y dewin Myrddin yn dal i fodoli!

Add Comment

Click here to post a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

css.php