Taf-Od

Llwyddiant Ymgyrch addysg hanes Cymru

Annerch y dorf: Nu Elfed Wyn Jones yn areithio yng ngorymdaith annibyniaeth i Gymru ar sail ei gredoau dros y wlad. Tarddiad: Lluniau Lleucu
Annerch y dorf: Nu Elfed Wyn Jones yn areithio yng ngorymdaith annibyniaeth i Gymru ar sail ei gredoau dros y wlad. Tarddiad: Lluniau Lleucu
Wedi blynyddoedd o ymgyrchu, roedd deiseb Elfed Wyn Jones o gyflwyno addysg hanes Cymru yn y cwricwlwm, wedi pasio yn Y Senedd.

Gan Aled Biston | Pennaeth Taf-od

Am fisoedd bellach, mae ymgyrch Elfed Wyn Jones dros addysg hanes Cymru wedi ennyn llawer o sylw yn y cyfryngau a gwleidyddiaeth Cymru. Ar Dachwedd 4, cafodd ddeiseb y gŵr o Drawsfynydd, ‘Rydym yn galw ar Lywodraeth Cymru i greu corff cyffredin o wybodaeth am Hanes Cymru fydd pob disgybl yn ei ddysgu’ ei dadlau yn y Senedd, a pasiwyd y bleidlais gyda 52 o blaid, 4 yn ymatal pleidleisio a neb yn ymwrthod. Golyga hyn bydd y mater yn fynd i Weinidog y Senedd.

Cyflwynodd Elfed y syniad dros dair blwyddyn yn ôl, ac mae ef wedi mynd i’r eithaf er mwyn gwneud yn siŵr bod ei ymgyrch yn cael ei sylwi. Fe wnaeth ef gerdded y pellter o’i ffarm yn Nhrawsfynydd i’r Senedd yng Nghaerdydd, 128 milltir. Roedd ef am wneud y daith ei hun, tan fod y clo byr yn atal ei gynlluniau, ond penderfynodd gerdded y pellter ar drac ei ffarm. Nid dyma’r tro cyntaf i Elfed myn di’r eithaf dros ei gredoau. Ymprydiodd am wythnos nol yn 2018 dros ddatganoli darlledu.

Gyda’r ddeiseb wedi ei phasio yn y Senedd, beth yw cynnwys yr addysg mae Elfed eisiau ei weld mewn ysgolion. Dywedodd wrth Nation Cymru ei fod eisiau gweld hanes Cymru cael ei ddysgu mewn ysgolion i gyd, yr un cynnwys ac yr un safon. Ategodd at hyn drwy ddweud “Ar hyn o bryd, bydd disgyblion yn gadael ysgol gyda dealltwriaeth wahanol o hanes ein gwlad… mae’n creu ‘system loteri’ lle bydd rhai disgyblion yn dysgu am hanes yn dibynnu ar eu hysgol a chyfadran”.

Beth mae hyn yn ei olygu yw bod hanes Cymru o fewn ysgolion yn amrywio hyd a lled y wlad. Ar lefel TGAU ymlaen, mae’r addysg wedi selio ar adnoddau CBAC, felly mae addysg ledled y wlad o lefel TGAU ac uwch yr un peth. Ond, mae addysg ysgol gynradd hyd at flwyddyn 9 yn gallu amrywcio, ac o ganlyniad mae anghysondeb yn y cynnwys sydd yn cael ei ddysgu, yn enwedig cynnwys hanes Cymru.

Dyma mae Elfed eisiau gwella, cael cynnwys addysg Cymru gyfartal dros Gymru gyfan. Mae ef eisiau gweld disgyblion Cymru yn dysgu am Feibion Glyndŵr, hanes Merched Beca, Gwrthryfel Merthyr, Datganoli a llawer mwy. Ar noson Dachwedd 4 wedi dadl yn y Senedd, roedd ei freuddwyd wedi cymryd cam yn agosach at realiti.

Pasiwyd ei ddeiseb, gyda 52 o blaid, 4 yn ymatal pleidleiso a 0 yn erbyn. Bydd hyn yn golygu newid yn y cwricwlwm wrth i hanes Cymru cael ei ddysgu mewn ysgolion pan gyhoeddwyd y cwricwlwm newydd, ond beth yn union fydd addysg hanes Cymru yn cyflwyno yn y cwricwlwm?

Dywedodd Elfed a rei dudalen Facebook “Dwi’n credo mai’r ffordd ymlaen nawr yw sicrhau bod llawlyfrau’n cael eu creu i ysgolion cynradd, uwchradd a chwedhed dosbarth… ac mi fydd y llyfr hefyd yn helpu athrawon i lunio gwersi”.

Mae’r mater nawr yn nwylo y Gweinidog Addysg, a bydd angen llawer o gynllunio er mwyn sicrhau bod cynnwys trylwyr hanes pob cwr o Gymru yn cael ei gynnwys yn y cwricwlwm mewydd. Bydd cydweithio rhwng y Gweinidog Addysg, Elfed a haneswyr siŵr o fod yn cael ei gynnal yn y dyfodol.

Dylai hanes eich gwlad eich hun fod wrth sail addysg hanesyddoil unrhyw wlad, credai Elfed. Ni ellir gwadu pwysigrwydd dysgu am y trafferthion, helyntion a gormes yn hanes Cymru. Collwyd hanes cyfoethog Cymru mewn addysg hanes Prydeinig, sydd yn ganolog i ddigwyddiadau yn Lloegr. Yng ngwersi hanes hyd a lled Cymru, mae disgyblion yn dysgu am bolisi tramor America, hanes y Tuduriaid a rheolaeth Natsïaidd, ond beth am i ni droi i dudalen newydd?

Gyda phasio’r ddeddf yma, gwelwn gam at addysg hanes Cymru. Disgyblionm yn cael eu haddysgu am iaith, diwylliant a chymdeithas Cymru a Chymreig ar hyd y canrifoedd, cam newydd ym myd addysg.

Add Comment

Click here to post a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

css.php