<\/p>\n\n\n\n
Beth yw’r Genhedlaeth Windrush?<\/p>\n\n\n\n
Mae’r \u00d4\u00c7\u00ffGenhedlaeth Windrush’ yn cyfeirio at y rhai wnaeth deithio o wledydd Carib\u251c\u00bbaidd i Brydain rhwng 1948 ac 1971.<\/p>\n\n\n\n
Ar y pryd, roedd diffyg gweithwyr megis nyrsys a gweithwyr rheilffordd ym Mhrydain ar \u251c\u2524l y rhyfel. Felly, fel rhan o’r Gymanwlad, daeth llawer o’r genhedlaeth Windrush i weithio.<\/p>\n\n\n\n
Yn \u251c\u2524l yr Archifau Cenedlaethol, cyrhaeddodd tua hanner miliwn o’r genhedlaeth Windrush rhwng 1948-1970.<\/p>\n\n\n\n
Daw’r enw \u00d4\u00c7\u00ffWindrush’ o \u00d4\u00c7\u00ffHMT Empire Windrush’ sef enw’r llong wnaeth cludo gr\u253c\u00c1p o bobl o wledydd Carib\u251c\u00bbaidd i Brydain yn 1948.<\/p>\n\n\n\n
Dechreuodd y sgandal ddenu sylw yn y wasg yn 2017, er roedd y Swyddfa Gartref wedi cael eu hysbysu am elfennau o’r sgandal yn 2013.<\/p>\n\n\n\n
Roedd y rhan helaeth o’r sgandal yn ganlyniad i’r polisi \u00d4\u00c7\u00ffamodau gelyniaethus’ a ddechreuodd yn 2012, gyda’r bwriad o’i wneud yn anodd i fewnfudwyr anghyfreithlon fyw ym Mhrydain.<\/p>\n\n\n\n
Golygodd hyn roedd rhaid i bawb ddangos dogfennau adnabod er mwyn profi eu bod nhw yn y wlad yn gyfreithlon wrth geisio am swydd, lle i fyw a thriniaeth trwy’r gwasanaeth iechyd.<\/p>\n\n\n\n
Roedd hyn yn broblem gan nad oedd gan llawer o’r genhedlaeth Windrush y dogfennau oherwydd teithion nhw i Brydain ar basbort eu rhieni.<\/p>\n\n\n\n
Yn waeth, cafodd cardiau glanio eu dinistrio gan y Swyddfa Gartref yn 2010. Felly, roedd yn anodd i’r genhedlaeth Windrush brofi eu bod nhw ym Mhrydain yn gyfreithlon, hyd yn oed os roeddynt wedi bod yn gweithio a thalu trethi ers blynyddoedd.<\/p>\n\n\n\n
O ganlyniad i ddiffyg gwaith papur, collodd llawer ohonynt eu swyddi a’u mynediad at driniaeth gan y gwasanaeth iechyd, a chafodd rhai eu gyrru o’r wlad yn anghyfiawn. Mae’r gweithredoedd hyn yn cyferbynnu’n llwyr gyda chroeso’r gwasanaeth iechyd i’r genhedlaeth Windrush yn 1948 pan roedden nhw’n gofalu amdanon ni wrth wneud y swyddi pwysig nad oedd digon o bobl Prydain am wneud.<\/p>\n\n\n\n
Roedd y genhedlaeth Windrush yn gwynebu ansicrwydd ac ofn ynghylch eu dyfodol yn y wlad. Gyda faniau \u251c\u00f3’r neges “In the UK illegally? Go home or face arrest” yn gyrru ar hyd Prydain yn rhan o strategaeth y Llywodraeth. Mae’n ymddangos roedd yr elyniaeth yn amhosib iddynt ei dianc.<\/p>\n\n\n\n
Yn \u251c\u2524l adroddiad annibynnol ar y testun gall y sgandal wedi cael ei rhagweld, a’i hosgoi.<\/p>\n\n\n\n
Er bod llawer yn gwrthod cydnabod bod unigolion o’r genhedlaeth Windrush yn bodoli yng Nghymru, maent wedi cyfrannu’n fawr at ein gwlad.<\/p>\n\n\n\n
Mae’n amlwg i’r genhedlaeth Windrush gyfrannu at ein heconomi. Wrth i’r galw am weithwyr gynyddu yn y 50au, roedd rhai cyflogwyr yn cyflogi pobl o’r Carib\u251c\u00ab cyn iddynt gyrraedd Prydain. Roedd yn arferol i gwmn\u251c\u00bbau dalu am daith y gweithwyr i Brydain ac ennill yr arian yn \u251c\u2524l dros amser trwy ostwng t\u251c\u00f3l y gweithwyr.<\/p>\n\n\n\n
Hefyd, maent wedi cyfrannu’n fawr tuag at ein gwasanaeth iechyd. Mae Jackie Jones yn enghraifft o’r genhedlaeth Windrush yng Nghymru sydd wedi cyfrannu at y GIG.<\/p>\n\n\n\n
Rhannodd Jackie ei stori yn rhan o brosiect gan yr African Community Centre. Glaniodd hi yn Llundain ac yna daeth i Gymru yn 1972 i hyfforddi fel nyrs, yn ysbyty Castell Nedd. Mae hi wedi bod yn gweithio mewn ysbytai yng Nghymru am dros dri degawd.<\/p>\n\n\n\n
Yn debyg, mae Vernester Cyril OBE wedi cyfrannu at y GIG trwy weithio fel nyrs ac yna fel bydwraig yng Nghasnewydd.<\/p>\n\n\n\n
Yn ychwanegol, mae Vernester wedi siarad ar draws Cymru yngl\u253c\u00c0n ag anghydraddoldeb a derbyniodd Vernester OBE yn 1999 am ei gwaith gyda chymunedau yn Ne-ddwyrain Cymru. Credai Vernester buasai dysgu am hanes eraill mewn ysgolion yn gwneud ein cymdeithas yn fwy cyfoethog a’n fwy parod i dderbyn eraill.<\/p>\n\n\n\n
Mae nifer o’r dioddefwyr yn dal i aros am iawndal yn dilyn y sefyllfa. Ar ddiwedd mis Mai eleni, 60 o’r dioddefwyr yn unig oedd wedi derbyn iawndal trwy gydol Prydain.<\/p>\n\n\n\n
Yn ogystal, cwpwl o wythnosau yn \u251c\u2524l adroddwyd bod o leiaf 5 o’r dioddefwyr ym Mhrydain wedi marw cyn derbyn yr iawndal.<\/p>\n\n\n\n
Ar Ddiwrnod Windrush, ddywedodd Jane Hutt AS, y Dirprwy Weinidog a’r Prif Chwip: \u00d4\u00c7\u00ffRydym wedi cysylltu \u251c\u00f3’r Swyddfa Gartref ar sawl achlysur mewn perthynas \u251c\u00f3 cheisiadau ac achosion iawndal Tasglu Windrush sy’n benodol i Gymru ond nid ydym wedi cael ymateb boddhaol eto.’<\/p>\n\n\n\n
“Dwi’n dwlu ar fod yn Gymraes”<\/p>\n\n\n\n
Mae Cymru yn rhan fawr o hunaniaeth rhai o’r genhedlaeth Windrush. Esboniodd Sharon Lawrence, a chafodd ei magu ym Mhort Talbot, ei bod hi’n “dwlu ar fod yn Gymraes”.<\/p>\n\n\n\n
Ychwanegodd: “Pan mae’r rygbi ymlaen ac mae Cymru’n gwneud yn dda, dwi’ yno, ond pan ‘dwi’n clywed cerddoriaeth reggae, mae fy nghalon yn Jamaica”.<\/p>\n\n\n\n
Er bod Sharon yn s\u251c\u2524n am sut mae’r wlad wedi effeithio arni hi, mae’n hynod o bwysig ein bod ni’n cofio cymaint y mae’r genhedlaeth Windrush wedi cyfrannu at ein gwlad ni hefyd, a bod hanes y genhedlaeth Windrush yn berthnasol iawn i Gymru.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Geiriau gan Rhiannon Jones. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Beth yw’r Genhedlaeth Windrush? Mae’r \u00d4\u00c7\u00ffGenhedlaeth Windrush’ yn cyfeirio at y rhai wnaeth deithio o wledydd Carib\u251c\u00bbaidd i Brydain rhwng […]<\/p>\n","protected":false},"author":596,"featured_media":23852,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[3598],"tags":[4557,3599,4556,5562,5563],"class_list":["post-23851","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cymraeg","tag-caerdydd","tag-clebar","tag-cymru","tag-windrush","tag-y-genhedlaeth-windrush"],"acf":[],"yoast_head":"\n