Os rhaid ystyried y gwir am ein perthynas efo Patagonia?<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Mae hanes Cymru a Phatagonia yn un sydd yn ymestyn dros nifer o flynyddoedd a milltiroedd, yn dechrau yn 1865 pan hwyliodd llong (y Mimosa) o Gymru i Batagonia, dros 8,000 milltir i ffwrdd. Er bod nifer eang o Gymry yn falch i ddweud bod yna wlad ar ochr arall y byd sydd yn medru’r Gymraeg a’r Sbaeneg, mae’n rhaid ystyried yr agweddau negyddol sy’n gysylltiedig \u251c\u00f3’n hanes fel Cymry ym Mhatagonia.<\/p>\n\n\n\n
Fe wnaeth y Cymry allfudo i Batagonia yn 1865 fel ymgais i amddiffyn eu diwylliant Cymreig a’r iaith Cymraeg a oedd o dan fygythiad ar y pryd. Ar ddechrau’r bedwaredd ganrif ar bymtheg, roedd diwydiant yn datblygu ar draws Cymru a oedd yn achosi niferoedd o gymunedau gwledig i ddiflannu. O ganlyniad i hyn, roedd nifer yn credu roedd Cymru yn colli ei diwylliant ac yn dod yn fwy tebyg i Loegr yn ddyddiol, felly mewn ymgais i osgoi colli ei hanes ymysg y chwyldro diwydiannol, fe wnaeth rhai o’r Cymry symud i Batagonia. Allfudodd tua 150 o’r Cymry o Lerpwl ar long y Mimosa yn fis Mai 1865 am \u252c\u00fa12 yr un, neu \u252c\u00fa6 i blant. Cymerodd y daith tua 8 wythnos, a wnaeth y llong cyrraedd Puerto Madryn ar y 27ain o Orffennaf, 1865. Wedyn, wrth iddynt gyrraedd Patagonia, darganfyddent nad oedd Patagonia mor \u00d4\u00c7\u00ffddeniadol’ a beth oeddent yn meddwl yn wreiddiol. Nid oedd yna dd\u253c\u00c1r i yfed neu digon o fwyd, na chwaith unrhyw fforestydd i greu llochesi. Er oedd y Teheulche (y gymuned cynhelid yna ar y pryd) wedi ceisio dangos iddynt sut roedden nhw wedi goroesi ym Mhatagonia efo braidd unrhyw adnoddau, roedd rhaid i’r Cymry ddibynnu ar nifer o gyflenwadau i oroesi.<\/p>\n\n\n\n
Rydyn ni y Cymry ifanc, yn ymweld \u251c\u00f3 Phatagonia efo’r Urdd yn flynyddol ac mae’r ddwy wlad efo cysylltiad unigryw ac anghyffredin sydd yn profi’n gwytnwch i amddiffyn ein diwylliant, iaith ac ein hanes fel Cymry. Ond, dydyn ni ddim wedi canolbwyntio ar yr elfennau negyddol o allfudo i Batagonia, a’r effaith yr oedd hyn wedi cael ar gymunedau cynhenid ym Mhatagonia.<\/p>\n\n\n\n
Cafwyd y Cymry effaith negyddol ar y gymuned ym Mhatagonia?<\/p>\n\n\n\n
Fe wnaeth Lucy Taylor ysgrifennu erthygl (\u00d4\u00c7\u00ffThe Welsh Way of Colonisation in Patagonia: The International Politics of Moral Superiority’) ar wladychu sydd yn awgrymu cymerodd y Cymry dros Batagonia mewn ffordd a wnaeth effeithio’n negyddol ar y teuluoedd a oedd eisoes yn bodoli ym Mhatagonia. Mae Lucy Taylor yn awgrymu, nid oedd y perthynas rhwng y Cymry a’r cymunedau cynhenid ym Mhatagonia mor gyfeillgar \u251c\u00f3 beth rydyn ni yn ei ddysgu yn yr ysgol neu ar lein. Dwedodd hi fod y fersiwn o’n hanes ym Mhatagonia sydd yn bodoli yn awgrymu perthynas positif rhwng y Cymry a’r cymunedau cynhenid. Gan ddysgu’r fersiwn yma o’n hanes i ddisgyblion mewn ysgolion Cymraeg ac ar y we, mae’n dadlau ein bod ni yn parhau i orchuddio’r gwir realiti o difeddianiad y brodoron.<\/p>\n\n\n\n
Os rhaid felly ystyried y gwir am ein perthynas efo Patagonia? A wnaethon ni achosi niwed i gymunedau cynhenid yn yr ardal pan gyrhaeddon ni? Os rhaid i ni drafod naill ochr y ddadl wrth ddysgu am Batagonia mewn ysgolion?<\/p>\n\n\n\n
Yn fy marn i, mae’n rhaid cydnabod efallai rydyn ni yn gogoneddu ein hanes efo Patagonia. Ond dyw hynny ddim yn meddwl bod yna problem efo’n cysylltiad efo Patagonia yn y presennol. Mae’n hollol anghredadwy ein bod ni yn medru dweud bod yna wlad ar ochr arall o’r byd sydd yn medru siarad Cymraeg, a does dim siom mewn dathlu hynny. Mae’n fraint medru dweud bod Cymraeg yn cael ei siarad ym Mhatagonia, a dylen ni beidio anwybyddu pa mor anarferol yw hi. Ond, o ran dysgu am ein hanes ym Mhatagonia yn yr ysgolion, mae’n rhaid bod yn ofalus a cheisio osgoi gogoneddu ein hanes o allfudo i Batagonia. Mae’n rhaid trafod ein heffaith ar y cymunedau cynhelid a oedd yn bodoli ym Mhatagonia cyn i’r Cymry cyrraedd, a’r effaith roedd y Cymry wedi cael ar ei ffyrdd o fyw. Credaf fe fydd buddion o addysgu disgyblion am y cymunedau cynhelid ym Mhatagonia, a gwneud si\u253c\u00c1r ein bod ni yn parchu eu hanes a chydnabod eu pwysigrwydd yn ein hanes fel Cymry ym Mhatagonia.<\/p>\n\n\n\n
Geiriau gan; Sian Jones.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Os rhaid ystyried y gwir am ein perthynas efo Patagonia? Mae hanes Cymru a Phatagonia yn un sydd yn ymestyn […]<\/p>\n","protected":false},"author":596,"featured_media":24270,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[3598],"tags":[3599,5610,4550,4556,5612,4391,5611],"class_list":["post-24269","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cymraeg","tag-clebar","tag-coloneiddio","tag-cymraeg","tag-cymru","tag-cymry","tag-patagonia","tag-y-wladfa"],"acf":[],"yoast_head":"\n