Rhywle mewn ystafell wisgo, o dan oleuadau gwael a bwriadau gwell, mae artist drag yn <\/p>\n\n\n\n
gludo ei haeliau ac yn gwedd\u00efo ar nawddsant setting spray. Mae\u2019n ddefod sy\u2019n lledaenu; yn <\/p>\n\n\n\n
weithred fach o drawsnewid sy\u2019n cario canrifoedd o naws theatrig Gymreig. <\/p>\n\n\n\n
Yng Nghymru, rydyn ni wastad wedi hoffi gwisgoedd. Dyma wlad oedd, ar un adeg, yn <\/p>\n\n\n\n
gwisgo hetiau a si\u00f4l ar gyfer y diwrnod marchnad. Heddiw, rydyn ni\u2019n dal i wisgo cennin a <\/p>\n\n\n\n
chennin pedr ar gyfer y rygbi. <\/p>\n\n\n\n
Mae colur drag – mynegiant rhagorol o glitter, contour a chymeriad – yn cymryd y cariad <\/p>\n\n\n\n
cenedlaethol hwn am wisg ac yn ei beintio\u2019n llachar. <\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Gwyneb Drag Cymru <\/strong><\/p>\n\n\n\n Yn y 70au ar 80au, pan oedd bod yn queer yn aml yn golygu bod yn ofalus, roedd <\/p>\n\n\n\n perfformwyr lleol yn cerfio eu hetifeddiaeth mewn bariau bach a neuaddau cymunedol. Nid <\/p>\n\n\n\n oedd perfformwyr drag blaenllaw Caerdydd fel Amber Dextrous a Marmalade yn lip-syncio <\/p>\n\n\n\n am tips yn unig, ond yn hytrach yn perfformio adfywiad diwylliannol. Roedd pob wig, esgid a <\/p>\n\n\n\n cosmetig yn weithred o wrthryfel wedi\u2019i orchuddio mewn sequins. <\/p>\n\n\n\n Heddiw, mae drag Cymru yn mwynhau ei adfywiad. Caiff ei yrru gan berfformwyr fel Catrin <\/p>\n\n\n\n Feelings, lle mae ei chymysgedd o hiwmor sych a sylwebaeth wleidyddol finiog yn gwneud <\/p>\n\n\n\n hi\u2019n drysor cenedlaethol. Nid colur yn unig yw celfyddyd Catrin, ond colur fel maniffesto. <\/p>\n\n\n\n Mae ei hwyneb wedi\u2019i baentio\u2019n gynfas ar gyfer archwilio hunaniaeth, dosbarth a gwelededd <\/p>\n\n\n\n queer mewn gwlad fach sy\u2019n dal i ddysgu sut mae dathlu ei sbectrwm llawn o <\/p>\n\n\n\n hunanfynegiant. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Yr Hanes <\/strong><\/p>\n\n\n\n Mae Cymru wastad wedi cydnabod perfformiad fel p\u0175er. Er enghraifft, daeth barddoniaeth yr <\/p>\n\n\n\n Eisteddfod yn faes cystadleuol. Mae Drag, yn syml, yn cyfnewid y llwyfan am st\u00f4l bar, a\u2019r <\/p>\n\n\n\n seremoniau am fersiwn lliwgar o Calon L\u00e2n. <\/p>\n\n\n\n Mewn sawl ffordd, mae colur drag yn benthyg o\u2019r un traddodiadau gweledol a gwisgoedd <\/p>\n\n\n\n gwerin Gymreig; y gor-ddweud bwriadol ac adrodd straeon trwy ffabrig a ffurf. Nid ond \u2018dillad <\/p>\n\n\n\n gorau Dydd Sul\u2019 oedd siolau a hetiau’r 19eg ganrif. Roedden nhw\u2019n symbol o falchder a lle, <\/p>\n\n\n\n yn debyg iawn i gorsets rhinestone a dillad pluog perfformwyr drag modern. Mae\u2019r ddwy wisg <\/p>\n\n\n\n yn dweud, mewn ffordd eu hunain, \u201cni fyddwch yn fy anwybyddu\u201d. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n P\u0175er Paentio a Gwleidyddiaeth <\/strong><\/p>\n\n\n\n Ers erioed, mae peintio wyneb rhywun yng Nghymru wedi bod yn weithred wleidyddol. Er <\/p>\n\n\n\n enghraifft, huddygl glowyr, streipiau rygbi a phaent rhyfel Celtaidd – pob un yn ddatganiad o <\/p>\n\n\n\n berthyn. I gymunedau queer, mae\u2019r wyneb drag fel mwgwd sy\u2019n datgelu mwy na mae\u2019n <\/p>\n\n\n\n cuddio. <\/p>\n\n\n\n Tu \u00f4l i bob penderfyniad yw\u2019r hawl i fod yn weladwy, a thu \u00f4l i bob lliw mae rhyddid. Mewn <\/p>\n\n\n\n diwylliant sydd dal i benderfynu ei pherthynas a\u2019r gymuned queer, mae artistiaid drag yn <\/p>\n\n\n\n gwasanaethu fel adloniant ac addysgwyr. Maen nhw\u2019n dysgu hunan-dderbyniad i\u2019r rhai sydd <\/p>\n\n\n\n dal i sibrwd. <\/p>\n\n\n\n Pan ymddangosodd Catrin Feelings ar RuPauls Drag Race UK, nid ond cynrychioli drag <\/p>\n\n\n\n Cymru oedd hi\u2019n gwneud. Roedd hi\u2019n cynnig blas o\u2019n hunaniaeth – balch, cryf a gwleidyddol. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Rhoi Llais <\/strong><\/p>\n\n\n\n Mae yna rywbeth hollol Gymreig am golur drag fel datganiad. Mae\u2019n adlais artistig o genedl <\/p>\n\n\n\n sydd trwy\u2019r amser wedi gorfod gweiddi\u2019n uwch i gael ei chlywed. Pan fydd artist yn peintio ei <\/p>\n\n\n\n hwyneb yn Abertawe neu Fangor, maent yn perfformio rhywedd, ond hefyd fersiwn <\/p>\n\n\n\n ehangach o hunaniaeth Gymreig. Mae colur, yn yr ystyr hwn, yn troi\u2019n etifeddiaeth. Mae\u2019r <\/p>\n\n\n\n shimmer yn adlewyrchiad o lwch a balchder glowyr, a\u2019r llygaid mawr yn cynrychioli baner <\/p>\n\n\n\n sy\u2019n chwifio a hyder. Tydi drag ddim yn golygu edrych yn bert, mae\u2019n golygu cael eich gweld <\/p>\n\n\n\n a\u2019ch clywed. <\/p>\n\n\n\n Ond eto, tu hwnt i\u2019r wleidyddiaeth a\u2019r perfformiad theatrig, mae yna rywbeth ysgafn yn <\/p>\n\n\n\n perthyn i\u2019r traddodiad. Mae llawer o artistiaid drag yn disgrifio\u2019r weithred o wneud colur fel <\/p>\n\n\n\n rhywbeth ymlaciedig. Mae\u2019n therapi creadigol gyda sbeis. Wrth i gymdeithas ehangach <\/p>\n\n\n\n danseilio gwerth llafur creadigol, mae drag yn mynnu bod harddwch yn waith, a bod <\/p>\n\n\n\n hunanfynegiant yn deilwng. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Pam mae hyn yn bwysig? <\/strong><\/p>\n\n\n\n Mewn oes lle mae sgyrsiau ynghylch rhywedd, hunaniaeth a chynrychiolaeth yn aml yn cael <\/p>\n\n\n\n eu lleihau i hashnod ar-lein, mae colur drag yn parhau i fod yn gorfforol ac ystyfnig. Mae\u2019n <\/p>\n\n\n\n gyfuniad o liw, gwead, chwys a sgil. Celf sy\u2019n gallu cael ei addasu tro ar ol tro. Mae gwylio <\/p>\n\n\n\n perfformiwr drag yn trawsnewid ei hun yn destament i grefftwaith dewr. <\/p>\n\n\n\n Mae estheteg drag wedi treiddio i brif ffrwd ddiwylliannol Cymru, gan ddylanwadu ffasiwn <\/p>\n\n\n\n leol, theatr ac ymgyrchoedd Pride. Mae prifysgolion a chynghorau bellach yn gwahodd <\/p>\n\n\n\n perfformwyr drag i siarad ar baneli a chynnal gweithdai. Mae\u2019r colur sydd wedi\u2019i arfer cael ei <\/p>\n\n\n\n ddisgrifio\u2019n \u201cormod\u201d yn dechrau cael ei gydnabod fel dull safonol o adrodd straeon <\/p>\n\n\n\n diwylliannol. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Y Lash Olaf <\/strong><\/p>\n\n\n\n Mae gwisgoedd wedi bod yn draddodiad yng Nghymru ers peth amser. Mae drag, yn syml, <\/p>\n\n\n\n yn ein hatgoffa nad yw hunaniaeth yn sefydlog, mae\u2019n rhywbeth rydyn ni\u2019n ei beintio, ei wn\u00efo <\/p>\n\n\n\n a\u2019i gludo at ei gilydd. <\/p>\n\n\n\n Felly, tro nesaf ti\u2019n gweld menyw drag yn cerdded lawr St Mary\u2019s Street, paid meddwl <\/p>\n\n\n\n amdani fel \u2018merch mewn gwisg\u2019 ond fel merch sy\u2019n cydnabod hanes Cymru o berfformio <\/p>\n\n\n\n gyda balchder. <\/p>\n\n\n\n Achos, mewn gwlad sydd gyda draig fel symbol cenedlaethol, pam mor rhyfedd ydy dathlu\u2019r <\/p>\n\n\n\n rhai sy\u2019n anadlu t\u00e2n drwy golur, glitter a lliw? <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Geiriau gan: Gabrielle Treharne-Hughes <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n e.g Featured image courtesy of Alexander Grey<\/a> via Unsplash<\/a>. No changes have been made to this image. Image licence found here<\/a> <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rhywle mewn ystafell wisgo, o dan oleuadau gwael a bwriadau gwell, mae artist drag yn gludo ei haeliau ac yn […]<\/p>\n","protected":false},"author":650,"featured_media":37011,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[3598],"tags":[4550,4556,7424,3041],"class_list":["post-37006","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cymraeg","tag-cymraeg","tag-cymru","tag-drag","tag-lgbtq"],"acf":[],"yoast_head":"\n