Clebar

Llenyddiaeth Cymru

Cymru; gwlad y defaid, gwlad y gân, ond hefyd gwlad y llyfrau.

Mae llenyddiaeth yn rhan annatod o’m cymdeithas ni yma yng Nghymru, ac mae hynny yn ddiolch i’r rhestr hirfaith o awduron talentog sydd gennym ni yma. Awduron traddodiadol sy’n ymdrin â themâu crefyddol, teuluol a bywyd ar y fferm, hyd at awduron sydd yn gwthio’r ffiniau o beth sydd yn real neu ddim, ac yn gwneud i’r darllenydd gwestiynu hyn llall ag arall. Mae’n deg dweud bod Cymru yn gartref i awduron arbennig.

Mae’r diolch i’r holl gyhoeddwyr llyfrau annibynnol sydd gennym yma, ac i’r Eisteddfod Genedlaethol am gynnig platfform mawr i awduron gystadlu am y gadair neu y goron. Yn yr un modd ag Eisteddfod yr Urdd, sydd yn blatfform i’n hawduron ifanc gael serennu a dangos i’r awduron hŷn sut mae ysgrifennu stori yn y ganrif sydd ohoni! Heb anghofio am ‘Llenyddiaeth Cymru’ sydd yn hwb mawr i awduron hen a newydd, a hefyd sylfaenwyr gwobr ‘Llyfr y Flwyddyn’ a enillwyd gan yr awdur Alan Llwyd am ei nofel ffeithiol greadigol ‘Byd Gwynn: Cofiant T. Gwynn Jones’. Caryl Bryn, yr awdures ifanc gymerodd y wobr am lyfr barddoniaeth y flwyddyn eleni am ei chyfrol ‘Hwn ydy’r llais, tybad?’ – mynnwch gopi!

Amrywiaeth o lyfrau Cymraeg.

Mae bob math o lyfrau ar gael drwy’r Gymraeg, rhai i ddysgwyr, rhai i blant a phobl ifanc, rhai i’r rheiny sy’n hoffi sialens, ac i’r rheiny sy’n hoffi storiâu ysgafn. Un o fy hoff awduron i ers y chwechad ddosbarth yw Mihangel Morgan, er i mi gael fy mwydro’n dwll am symboliaeth cymeriadau, ac ystyr enwau ei gymeriadau, mae llyfrau Mihangel Morgan yn sialens i’w darllen, ond mae Mihangel Morgan yn gwybod yn iawn sut i ysgrifennu nofel dda!

 Un o fy hoff nofelau ganddo ydi ‘Dirgel Ddyn’ sef nofel cyntaf un yr awdur. Enillodd y nofel hon y Fedal Ryddiaith nôl yn 1993 yn Eisteddod Llanelwedd, tri argraffiad yn ddiweddarach a mae’r nofel yma yn glasur. Yn ôl Gwales, nofel gelfydd, aml-haenog a thyn ei gwaed yw ‘Dirgel Ddyn’ sydd yn cadw sylw a diddordeb y darllenydd hyd y diwedd drwy’r defnydd o gymeriadau sydd yn gwthio’r ffiniau o beth sydd yn real neu ddim. Mynwch gopi i un o lyfrau fwyaf llwyddiannus Mihangel Morgan!

Un awdur sydd wedi gadael argraff arna i yw’r awdur Llwyd Owen, yn enwedig efo’i nofel ‘Ffawd, cywilydd a chelwyddau’ nofel sydd yn bendant angen caniatad rhiant cyn i’w darllen! Mae’r nofel yma yn un dra wahanol i’r rhestr faith o nofelau Cymraeg cefn gwlad, crefyddol sydd gennym ni. Nid pawb fydd yn hapus i’w darllen, ond mae’n wir dweud bod y llyfr yma yn gwthio ffiniau yr hyn mae ei’n Cymry wedi arfer ei ddarllen. Nofel sydd wedi ei seilio yng Nghaerdydd yw ‘Ffawd, cywilydd a chelwyddau’ ac yn dilyn stori hogyn ifanc sydd yn gweithio ym myd y cyfryngau. Mae’r nofel yn ymdrin a themau dwys, ieithwedd gref a disgrifiadau manwl o gamdriniaeth alcohol, cyffuriau a rhyw.

Llyfr Glas Nebo.

Os ydych chi yn edrych am nofel sydd wedi dylanwadu ar y Cymry yn fawr iawn, y nofel honno ydi ‘Llyfr Glas Nebo’ gan yr awdures Manon Steffan Ros. Cipiodd y nofel ffuglen yma’r Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Caerdydd 2018. Yn dilyn hynny, mae’r nofel yma wedi dylanwadu yn sylweddol ar ei’n ddarllenwyr ifanc a hen, ond hefyd ar y byd theatr. Ychydig ar ôl wythnos wedi ennill y Fedal Ryddiaith roedd y nofel ddylanwadol yma yn cael ei baratoi am ail argraffiad ac roedd ei chlawr ar hyd y gwefannau cymdeithasol i gyd!

Nofel sydd yn dilyn bachgen ifanc (Siôn) sydd wedi cael ei orfodi i dyfu fyny yn sydyn, ei fam Rowenna, a’i chwaer fach Dwynwen. Mae hanes Siôn a’i deulu i gyd yn cael ei gofnodi mewn llyfr nodiadau glas wrth iddynt geisio goroesi ar ôl y Terfyn, digwyddiad erchyll a gafodd effaith sylweddol ar Siôn, ei deulu a thrigolion pentref Nebo a thu hwnt. Er ei fod yn nofel sydd yn hawdd i’w ddarllen, mae’r nofel yma yn sicr yn aros yn y cof am amser hir iawn, ac mae’r berthynas rhwng y cymeriadau a’r darllenydd yn berthynas rhyfedd iawn – yn bersonol dwi erioed wedi teimlo’r fath emosiwn tuag at gymeriadau ffuglen o’r blaen ac yn sicr cyn cael fy nghroesawu i fyd Siôn, dydi llyfr erioed wedi fy ngwneud i grio.

Mynnwch gopi o’r llyfrau yma, neu ewch draw i wefan Gwales i ddatgelu rhai o glasuron ein sin llenyddol gan rai o awduron gorau Cymru, megis Caryl Lewis, Dewi Prysor a llawer mwy! 

Geiriau gan Dafydd Wyn Orritt / Llun gan Pixabay.

css.php