Clebar

Taith Drwy’r Degawdau: Y Sîn Roc Gymraeg.

Y sîn roc Gymraeg oedd trac sain fy magwraeth. Cefais fy magu ger y Barri i rieni o’r gogledd ac ydy, cyn i chi ofyn, mae fy acen yn rhyfedd. Doedd canu Cymraeg ddim i’w glywed llawer yn yr ysgol nac yn y dref, felly dim ond yn Disco Renault Espace Dad roedd modd i mi fwynhau perseiniau’r sîn. Ond, ar ôl symud i’r brifddinas cefais floeddio am gerddoriaeth Cymraeg am y tro cyntaf erioed. Roedd pobol eisiau dod i gigs gyda mi, dim jest fi oedd yn llusgo nhw! Nid oedd yn rhaid i mi weiddi ar dop fy llais yn ganol y gig “IE, JEST YN GYMRAEG MANW’N CANU!”. Am y tro cyntaf roeddwn yn medru rhannu fy nghyffro am fand yn rhyddhau sengl gyda rhywun arall! Doeddwn wir methu credu’r peth. Felly, pan ddaeth y cyfle i sgwennu’r erthygl hon fe neidiais arni, a gyda thema’r cylchgrawn mewn golwg, dwi am fynd a chi ar daith. Dyma restr o rai o fy hoff artistiaid Cymraeg sydd wedi bod dros y degawdau, cewch chwerthin a chrio ar fy newisiadau fel y mynnwch.

Y Blew

Yn y dechreuad roedd ‘Y Blew’. Y band a gynnodd tân y sîn roc Gymraeg rydym i gyd yn ei adnabod heddiw. Gyda’i sengl enwog ‘Maes B’ yn deitl ar hoff ŵyl gerddorol pobol ifanc ein gwlad, mae dylanwad y band i’w weld ym mhob cornel o ddiwylliant Cymraeg cyfoes. Roeddent yn gwthio ffiniau gyda’u sŵn secedelig, nhw oedd y chwa o awyr iach ymysg cerddoriaeth werinol a thraddodiadol yr adeg. Yn wir, mae fy niolch i’r Blew yn anfarwol.

Endaf Emlyn

Endaf Emlyn. Enw nid oeddwn wedi ei glywed tan ambell i fis yn ôl. Ar ôl clywed yr holl frwdfrydedd dros ryddhad ei waith yn ddigidol, yn amlwg roedd yn rhaid i mi weld am beth roedd yr holl ffỳs, a chefais i ddim fy siomi. Fy hoff agwedd o’i gerddoriaeth ydy sŵn hardd y piano. Mae dechrau’r gân ‘Madryn’ yn fy ymlacio yn llwyr gan hefyd fy ngwneud eisiau neidio ar y piano er mwyn dysgu’r patrwm cordiau persain. Os daeth un peth da allan o 2020, fi yn darganfod Endaf Emlyn oedd hynny.

Meic Stevens

Does dim modd siarad am gerddoriaeth Cymraeg heb sôn am y dyn hwn. Mae ei ganeuon rywsut yn osgoi amser yn llwyr gan apelio at bob aelod o’r teulu (ydy, mae hynny hyd yn oed yn cynnwys Nain). Mae gan ei gerddoriaeth y pŵer i dawelu ystafell ac i ddod a deigryn i lygaid hyd yn oed y person mwyaf swrth (dwi’n edrych arna chdi Dad). Cafodd y sengl ‘Nos Du, Nos Da’ ei ganu yn hyfryd gan Lewys Wyn a Gwyn Rosser yn ddiweddar a wir i chi, dwi’n meddwl taw fi ydy bob un o’r 125 views ar y fideo.

Caryl Parry-Jones a Bando

Ydw i angen dweud mwy? Hollol iconig. Os ydych chi erioed yn clywed unrhyw un yn dweud nad ydynt yn hoffi Caryl, mae nhw’n dweud celwydd. O rythmau ‘funky’ ‘Siampŵ’ i eiriau torcalonnus ‘Ail Feiolin’, does ‘na ddim byd dydy’r ddynes methu ei wneud. Roedd ei pherfformiad yn Tafwyl 2019 yn un o uchafbwyntiau fy mywyd ac mae canu ‘Gorwedd gyda’i nerth’ gyda fy nghôr bob tro yn dod a gwên anferth i fy ngwyneb. Hir oes i Caryl!

Bryn Fôn a Sobin a’r Smeiliaid

Wneith wrando ar gerddoriaeth Bryn Fôn wastad fy atgoffa o’r A470. Mae clywed ei lais yn mynd a mi syth yn ôl i’r lonydd afiach o droellog drwy’r canolbarth ac yn codi hiraeth arna’i dros fy nheulu yn y gogledd. Dwi’n cofio bloeddio canu ‘Ceidwad y Goleudy’ ym mhriodas fy nghyfnither a meddwl ar y pryd nad oedd modd bod unrhyw hapusach. Bryn, ti ydy’r dyn wneith byth fy siomi.

Beganifs a Big Leaves

Heb os nac oni bai, un o fy hoff fandiau Cymraeg EVER. Dwi’n medru gwrando ar ei albwm am oriau ar y tro gan ddisgyn mewn cariad gyda bob cân eto ,ac eto, ac eto. Mae ‘Cwcwll’ yn gwneud i mi neidio o gwmpas fel kangaroo ar steroids a’r geiriau anhygoel ‘Alaw sy’n newid o donfedd i donfedd a’r dôn sy’n aflonydd, dwi’n derbyn y dôn’ yn fy syfrdanu bob tro dwi’n eu clywed. Dwi’n teimlo fel arddegwr blin sydd eisiau dianc rhag crafangau mam wrth imi wrando ar ‘Blêr’ ar ‘full volume’ yn fy nghlustffonau. Big Leaves – the ultimate serotonin kick.

Ffa Coffi Pawb a Super Furry Animals

SFA, y band mwyaf dylanwadol Cymraeg erioed? Mae ei gwaith cynnar fel Ffa Coffi Pawb yn cynnwys rhai o fy hoff ganeuon megis ‘Breichiau Hir’ a ‘Lluchia dy fflachlwch drosda i’. Mae eu caneuon yn swnio fel yr Haf a llais Gruff Rhys yn gwneud i mi deimlo’n gynnes tu fewn. Mae ei agwedd ‘ffwrdd a hi’ i’w glywed yn y gerddoriaeth gyda bob cyfansoddiad yn cynnig rhywbeth newydd, fel bod ei blas ar fiwsig yn newid ar ôl bob peint. Dwi’n meddwl taw rhan o’i apêl oedd faint o ‘normal’ oeddent. Jest criw o hogia’ oedd yn medru teithio’r byd wrth sgwennu cerddoriaeth roeddent yn mwynhau. Dim byd mwy, a dim byd llai.

Frizbee

Mae cerddoriaeth Frizbee yn fy atgoffa o wylio Uned 5 ar bnawn Nos Wener glawiog pan oeddwn tua 7 oed. Mae eu caneuon ‘catchy’ yn gallu troelli yn fy mhen am oriau a dwi’n ffeindio fy hun weithiau yn sgrechian ‘SI-HEI LWWWWWW FY MABIII’ yn hollol ar hap. Mae ‘Da ni nôl’ yn un o fy hoff faledi gyda’r stori ynddi yn codi calon. Yn amlwg, daeth llwyddiant Yws Gwynedd yn hwyrach wrth iddo dorri’n rhydd, gydag un gân yn benodol yn gwneud argraff enfawr ar boblogeiddrwydd cerddoriaeth Cymraeg (u know the one). Mae argraff Yws Gwynedd a Frizbee i’w weld yn glir yn y sîn heddiw gyda bandiau megis Gwilym a Lewys wedi magu’r un sŵn cythryddus o fachog.

Elin Fflur

Pwy fysa’n meddwl busai’r ferch ifanc ar lwyaf Gân i Gymru yn 2002 yn mynd ymlaen i ddominyddu’r sîn cerddoriaeth Gymraeg? Mae melodïau syml ,ond effeithiol, ei chaneuon yn golygu bod pawb yn medru canu gyda hi, a’i llais pwerus yn hitio bob nodyn â grym. Mae ei gwisgoedd disglair a lliwgar wastad yn llenwi llwyaf a’i gwên fawr yn dod ag egni gwych i’w pherfformiadau. Dwi’n siŵr fydd hyd yn oed fy wyrau ac wyresau yn canu Harbwr Diogel, clasur pur!

Papur Wal

Dwi jest yn caru Papur Wal. O rythmau cŵl ei gitarau i’w fideos cerddorol boncyrs, mae bob dim amdanyn nhw yn neud i mi wenu. Gyda’r gân ‘Meddwl am Hi’ yn cyrraedd brig siart amgen Rhys Mwyn yn ddiweddar, mae ei argraff ar y sîn yn amlwg. Dwi methu stopio fy hun rhag chwarae eu caneuon yn llawer rhy uchel drwy ddarseinydd, gan falu llinynnau fy llais wrth adrodd stori Jac Hudec yn ‘Yn y Weriniaeth Tsiec’. Mae’n hyfryd cael bandiau Cymraeg sydd yn creu cerddoriaeth mwy ‘indie’ sydd yn sicrhau dydy sain y sîn ddim yn aros yn rhy gul.

Los Blancos

Band arall dwi wrth fy modd gyda. Mae ei sŵn ‘slacker rock’ yn swnio fel plentyn sydd yn gwrthod gwneud ei waith cartref, ond sydd dal yn ddigon crefftus i beidio cael fewn i drwbl. Mae ei albwm diweddar, ‘Sbwriel Gwyn’, yn gampwaith gyda phob cân yn ysgogi emosiynau gwahanol. Gyda chaneuon megis ‘Cadi’ yn mynd a fi nôl at gigs meddwol yn ‘steddfod, tra bod eraill fel ‘Cadw Fi Lan’, yn fy sobri’n llwyr, gan fy atgoffa o bwysigrwydd cyfoedion. Wrth. Fy. Modd.

Adwaith

Ai dyma’r tair merch fwyaf cŵl yng Nghymru? Mae’r gan ‘Lipstick Coch’ wastad yn fy nghodi o fy sedd ac yn fy rhoi mewn hwyliau da ar gyfer noson allan. Mae llais melfedaidd Hollie, y brif gantores, fel atsain heddychlon sy’n clymu bob cân at ei gilydd, glywir hyn ar ei orau yn ‘Fel i fod’. Roedd ei pherfformiad yn Tafwyl 2020 yn anhygoel gyda’r band yn dangos ochr mwy tawel a melodaidd i’w cerddoriaeth. Maent wedi derbyn y grant ‘Momentum’ yn ddiweddar gan gwmni PRS, y band Cymraeg cyntaf i’w dderbyn, er mwyn ei galluogi i hysbysebu eu halbwm newydd i gynulleidfa fwy eang. Dwi methu disgwyl tan albwm rhif 2!

Hyll

Dwi erioed wedi gwrando ar fand sydd yn gallu gwneud i mi grio mor hawdd, a dwi’n meddwl hynny yn y ffordd gorau posib. Mae bob gair mor bwysig a bob un yn dal ei le yn berffaith. Maent yn crynhoi sut deimlad ydy hi i fod yn ifanc a’r gân ‘Sai’n Siŵr’ yn disgrifio yn berffaith sut mae modd teimlo ar goll yng nghanol bwrlwm tyfu fyny. Mae’r gân ‘Coridor’ yn un o fy hoff ganeuon erioed. Mae’r gymysgedd syml o biano a llais yn creu sŵn gwag a noeth, ond eto mor llawn.

A dyna ni! Fy nhaith gerddorol wedi dod i ben. Gobeithio eich bod am ychwanegu ambell i artist newydd i’ch ‘playlists’ heno. A chofiwch, os dydych ddim yn hoffi unrhyw un o fy argymhellion, please peidiwch a deutha fi. 

Geiriau gan: Elen Owen.

css.php